显然,意识形态确实是贯穿于符号生产和“物质”生产中的一种形式或者,它是在两套术语中,两种逻辑所具有的同一形式:
$$
\begin{array} { r } { \vec { \Sigma } \vec { \Sigma } \equiv \mathbf { \Sigma } \{ \left. \begin{array} { c } { \vec { 0 } \dagger \Sigma } \\ { \vec { \mathbb { E } } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } ^ { \prime } \Sigma } \end{array} \right| \{ \mathbf { \Sigma } \vec { \mathbb { E } } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \boxed { \begin{array} { c } { \vec { \boxplus } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } ^ { \prime } \Sigma } } \\ { \vec { \mathbb { E } } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \boxed { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \mathbf { \Sigma } \Sigma } } \end{array} \end{array}
$$
形式正是通过这种功能性的和策略性的分割来再生产自身的。它表明意识形态已经整个地存在于商品逻辑中使用价值与交换价值的关系之中,同时也存在于符号的内在逻辑中能指与所指的关系之中。
马克思阐明了物质生产的客观性并不存在于它的物质性之中,而是存在于它的形式之中。实际上,这是与所有批判理论决裂的关节点。同样的分析性还原必须在意识形态中加以运用:它的客观性并不存在于它的“观念性”之中,即不存在于现实主义思想内容的形而上学之中,而是存在于它的形式之中。
对于意识形态的批判(马克思主义也不例外)总是陷入意识形态的神秘性思维之中。这种批判并不将意识形态看作一种形式,而是看作内容,看作一种给定的、超验的价值——与一些宏大的显现密切相连的一种神性(mana),神奇地孕育了诸多漂浮的、神秘的主体性,这些主体性被称为“意识”。如同需要的概念,它被显现为物的有用性与“主体的需要”之间的一种联系,意识形态作为某种意识的客观化与某种观念或者某种价值的理念化之间的关系被显现出来。
174
第八章 直面符号政治经济学批判
191